KOMUNIKACJA A PRZYWÓDZTWO

Dla specjalistów od sztuki komunikowania się znakomitą pokusę stanowi mówienie, że całe przywództwo jest komunikacją interpersonalną. Jednak nie jest to prawdą. Znaczenia i niektóre rodzaje komunikowania się wchodzące w skład przywództwa będą ulegać zmianie. Niektóre grupy czy organizacje zajmują się wykonywaniem rutynowych zadań. Kiedy ludzie są przygotowani do wykonywania swojej pracy potrzeba koordynacji wysiłków jest minimalna. Potrzeba porozumiewania się w takich grupach zachodzi tylko w wyjątkowych sytuacjach, i jest wtedy na wysokim poziomie. Każdy nowy projekt wymaga koordynacji pomiędzy kilkoma osobami lub grupami. Muszą oni ze sobą rozmawiać, robić sobie notatki - muszą utrzymać sprawny przepływ informacji. Takie przywództwo nie jest symboliczne i nie wymaga interpersonalnej komunikacji. Wielu menedżerów musi niektóre zadania wykonywać osobiście - wypełniać formularze, pisać raporty, kontrolować pracę innych. Swoim działaniem demonstrują model pracy oddziałując tym na członków zespołu. To modelowanie nie jest symboliczne w sensie tych zachowań lidera, które wskazują na coś jeszcze. Mówiąc inaczej - modelowanie to bezpośrednie pokazanie „nałogu” pracy.

Przywództwo może być stosowane w inny niesymboliczny sposób. Na przykład rozmieszczenie członków zespołu może mieć wpływ na wydajność i morale. Każdy zespół posiada kluczową osobę różniąca się od innych członków zespołu większym doświadczeniem i odpowiednimi kompetencjami. Zadaniem takiej osoby jest ułatwianie przepływu informacji. Jej lokalizacja w stosunku do innych jest szczególnie istotna - najważniejsze sprawy w jasno określony sposób przepływają między członkami zespołu. W niektórych sytuacjach dla pracowników ważne jest nawiązanie kontaktu wzrokowego, zadawanie pytań czy też wypowiadanie swojego zdania.

Wszystkie te czynniki mogą być kontrolowane przez decyzje menedżera i nie wymagają codziennego kontaktu z podwładnym.

Komunikacje jako pokazywanie stylu przywództwa.

Niektóre praktyczne sposoby poszukiwania symbolicznej wymiany między ludźmi, opierają się na podstawowych zachowaniach a szczególnie na relacjach zachodzących między ludźmi.

Stosunki międzyludzkie zachodzące w nowoczesnym społeczeństwie przenoszone są przez symbole. Jeśli rozumiemy podstawy procesu komunikacji, możemy użyć tych podstaw do zilustrowania przyszłego przebiegu przywództwa. Mówiąc innymi słowy: Każdy może słyszeć to, co menedżer mówi do innych. Każdy może przeczytać jego notatkę, czy informację. Informacje są przygotowywane po to, aby obserwować zachowania pracowników pojawiające się po wysłuchaniu lub przeczytaniu takiej wiadomości.

Porozumiewanie się pozwala słyszeć i widzieć działania liderów. Jedyne utrudnienie stanowi odkrycie tego, co myślą o ludziach i ich pracy oraz oszacowanie wartości lidera w autorytatywnym/demokratycznym systemie - jeśli w ogóle taka skala istnieje. Zamiast czekać na pisemną informacje od lidera, możemy wysłuchać wypowiedzi zarówno jego jak i pracownika, do którego skierowane są słowa - ułatwia nam to wyciągać wnioski na temat stylu przywództwa naszego lidera.

Dodatkowym ważnym aspektem istniejącym w badaniach komunikacji są rozmiary procesów porozumiewania się, które zbiegają się z głównymi cechami bieżącej teorii przywództwa. Nie jest to dziwne odkąd teorie przywództwa i komunikacji rozdzielają stosunki międzyludzkie na mniejsze części składowe.

Komunikacja oralno werbalna a przywództwo.

Wszystkie działania przywódcze to komunikacja w znaczeniu symbolu lub wymiana wiadomości. Ten zakres porozumiewania się stworzony został poprzez dodatkowy podział na komunikację werbalną i niewerbalną. Dzięki czemu możemy odróżnić wiadomość pisaną od mówionej. Mówienie i pisanie to dwa bardzo ważne kanały porozumiewania się i jednocześnie umiejętności, potrzebne w nowoczesnej organizacji.

Umiejętności te, każdy z nas zdobywa w sposób naturalny, w trakcie procesu rozwojowego. Problem polega na tym, że ich rozwój odbywa się nierównomiernie. Zdolność efektywnego pisania z reguły ukształtowana jest słabiej a wynika to z tego, że większy procent działań porozumienia się oparty jest na mówieniu a nie na pisaniu.

Komunikacja oralno werbalna zawiera też inne aspekty, których używamy do zrozumienia stosunków przywódczych. Informacje pisaną można zredagować, sprawdzić i poprawić - jest na to czas. W trudniejszej sytuacji znajdujemy się, gdy musimy informacje przekazać ustnie. Mamy mało czasu na korektę i zmiany. Na popełniany błąd trzeba reagować błyskawicznie, najgorsze jednak jest to, że tych pomyłek nie jest się w stanie kontrolować do końca.

Odpowiedzi pracownika na wiadomość lidera nie zawsze są twierdzące, a ogólny ton i kierunek rozmowy zależy od obojga rozmówców. Dlatego też, wrodzone zdolności przywódcze są lepiej widoczne dzięki obserwacji zachowań oralno werbalnych. Różnice między wiadomością pisaną a mówioną składają się na kryterium definiowania różnych stylów przywództwa - po prostu niektórzy liderzy wolą pisać, inni mówić. Ogólnie przykłady zakresu działań komunikacji związane z przywództwem będą skupiać się na mówieniu i słuchaniu.

Komunikacja a skłonność poznawczo - zachowawcza.

Koncentrowanie się na zakresie działań komunikacji pozwala nam obserwować zachowania liderów podczas porozumiewania się z podwładnymi i zrozumieć konsekwencje tworzenia tych zachowań. Trzecią możliwością może być skłonność uczuciowa. Wszystkie trzy skłonności pokazują różne punkty widzenia tego jak nakłonić ludzi do zmian, nauki i rozwoju. Ze skłonnością zachowawczą nasuwa się przypuszczenie, że każdy człowiek ucząc się różnych sposobów wykonywania czegoś może zmienić swoje wnętrze poprzez praktykowanie zachowań w rzeczywistych sytuacjach. Ze skłonnością poznawczą nasuwa się przypuszczenie, że jeśli osoba rozumie, w jaki sposób i dlaczego coś działa, może przeprowadzać zmiany. Ze skłonnością uczuciową nasuwa się przypuszczenie, że ludzie będą się zmieniać tylko wtedy, gdy zmienią się wartości, postawy i opinie.

Fundamentalny problem stanowi to: czyli liderzy mogą być szkoleni lub zmieniani.

Niektórzy teoretycy wierzą, że charakterystyczne style przywództwa nawiązują do postaw i wartości stosunków międzyludzkich. Twierdzą oni, że niektórym z nas bardzo trudno jest zmienić podstawowe wartości. Ma to zastosowanie szczególnie, gdy osoba jest zestresowana, lub, gdy wywieramy na nią zbyt duży nacisk.

Inni wierzą zaś, że ludzie mogą zmieniać programy szkoleniowe ukierunkowane na podtrzymanie zaufania. Z zamiarem zmian w jakikolwiek sposób, jednostka prawdopodobnie będzie musiała angażować się w niektóre rodzaje przenoszenia wartości. Jeśli lider naprawdę wierzy, że pracownicy powinni robić dokładnie to, co i się mówi, żaden trening na temat stosunków ludzkich nie przyniesie efektów. Stanie się tak, dlatego, że lider zostanie przedstawiony przy pomocy nowych autorytatywnych zachowań, które przyczyniają się do powstawania negatywnych uczuć.

Dwie możliwości rozwoju przywództwa:

1. Umożliwienie liderowi kontynuowania normalnego funkcjonowania, zrozumienie efektu tego funkcjonowania w stosunku do podwładnych, posiadanie możliwości wyodrębniania sytuacji, w których lider byłby najbardziej efektywny przy jak najmniejszym stresie.

2. Zachęcanie do zmian w kierunku integracji procesu przywództwa, który powinien być skuteczny w szerokim zakresie sytuacji.

Opracowanie w oparciu o „Leadership Communication” Nelsa Haly / (Stech E)