PRZYWÓDZTWO I JEGO SKŁADNIKI

Robert Tannenbaum, Irving Wenchsler

Słowo „przywództwo” jest słowem szeroko używanym. Mówcy polityczni, dyrektorzy firm, naukowcy wykorzystują je w mowie i w piśmie. Mimo to brak jest zgodności co do znaczenia tego słowa. Czym jest więc przywództwo? Często jest ono definiowane jako wpływ interpersonalny, wywierany i kierowany w określonej sytuacji poprzez proces komunikacji z zamiarem osiągnięcia zamierzonego celu lub celów. Przywództwo zawsze oznacza dokonywaną przez lidera (wpływającego) próbę wywarcia wpływu na swojego zwolennika (poddanego wpływowi) lub zwolenników w jakiejś sytuacji. Zaletą tej definicji jest jej ogólność. Można ją zastosować do wszystkich relacji interpersonalnych, związanych z próbami wywierania wpływu. Często jednak rola lidera jest rolą podejmowaną przez każdą jednostkę w jakiejś chwili, rzadziej jest to rola pełniona przez tę samą osobę nawet w konkretnych sytuacjach, w które zaangażowane są te same osoby.

SKŁADNIKI PRZYWÓDZTWA

Wpływ interpersonalny

Stanowi on esencję przywództwa, w którym mamy do czynienia z wpływającym, który na drodze komunikacji stara się wpłynąć na zachowanie osoby poddawanej wpływowi. Wiele osób uważa, że akt przywództwa dokonał się wówczas gdy osiągnięte zostały określone cele. To czy dana osoba może być w danym przypadku wywierania wpływu nazwana liderem zależy od tego, czy odniosła ona w tym sukces. Jeśli nie, oznacza to, że przywództwo nie miało miejsca. Mimo to, osoba, która próbuje wpłynąć na innych, ale jej się to nie udaje, również jest liderem tyle, że wysoce nieefektywnym. Jaki jest podział między władzą a przywództwem. Władza to potencjalne wywieranie wpływu. Jednostka może mieć sporą władzę, ale z różnych powodów może jej w pełni nie wykorzystać. Akt przywództwa odzwierciedla tą część dostępnej jednostce siły, którą w danej chwili decyduje się wykorzystać. W rzeczywistości typowy lider ma do swojej dyspozycji nie tylko te zewnętrzne źródła siły, ale także siłę wynikającą z jego wewnętrznych zasobów, takich jak zrozumienie czy elastyczność.

Wpływ wywierany w określonej sytuacji.

Sytuację można zdefiniować jako pojęcie, w którym mieszczą się te aspekty obiektywnego kontekstu, które w danej chwili mają wpływ na jednostkę w układzie wywierania wpływu i uznania faktu, że sytuacja lidera może być pod wieloma względami różna od sytuacji zwolennika. Ważne jest tu nieświadome reagowanie na bodźce zewnętrzne, które istnieją w rzeczywistości, i które w odniesieniu do przywódcy i jego zwolennika wpływają na nich.

Obiektywny kontekst każdej relacji może zawierać którykolwiek lub wszystkie z następujących elementów:

1. Zjawiska fizyczne (hałas, światło, itp.)
2. Inne osoby, w tym członków grupy, której lider i jego zwolennik stanowią część
3. Organizację
4. Szeroko rozumianą kulturę - normy społeczne, przypisanie ról, stereotypy, itd.
5. Cele, w tym cele osobiste, grupowe i organizacyjne.

Cele stanowią podstawowy element koncepcji grupy, organizacji i kultury.

Jednostka może wpływać na zachowania innych poprzez manipulowanie elementami środowiska. Tak więc ustalanie obiektów fizycznych w niewielkiej od siebie odległości, aby ludzie mogli pracować razem a nie w izolacji, może przyczynić się do podniesienia poziomu produktywności i zadowolenia z pracy.

Proces komunikacji.

Wpływ interpersonalny wywierany jest za pośrednictwem procesu komunikacyjnego. Komunikacja to jedyny proces przez który lider może funkcjonować jako lider. Celem osoby komunikującej jest przekazanie jakiejś treści od siebie do osoby odbierającej komunikację, celem osoby komunikującej jest przekazanie znaczeń lub idei bez zniekształceń.

Lider używa komunikacji jako środka, poprzez który próbuje wpłynąć na podstawy swojego zwolennika tak aby był on gotów podążyć lub dążył w kierunku wyznaczonego celu.

Jednostka może efektywnie komunikować, nie będąc przy tym efektywnym liderem. Może on na przykład pragnąć, by druga osoba opuściła pomieszczenie, i powiedzieć, że rozumie ale nadal pozostanie w pokoju. Lider został zrozumiany, przekazana przez niego treść została odebrana bez zniekształceń - nastąpiła skuteczna komunikacja.

Liderowi nie udało się jednak zmienić postawy zwolennika na tyle by działał on w kierunku osiągniętego wyznaczonego celu. Próba działania przywódczego okazała się nieskuteczna.

Zamiar określonego celu lub celów.

Wszystkie działania przywódcze nakierowane są na jakiś cel. Przywódca używa swojego wpływu, aby osiągnąć jakiś wyznaczony cel. Cele, dla których jednostki wywierają wpływ na innych można zgrupować w czterech kategoriach.

Cele organizacyjne - w organizacjach formalnych menedżerowie (Liderzy) są tymi, na których spoczywa powierzona im odpowiedzialność za wpływanie na innych w kierunku realizacji celów organizacyjnych, które są racjonalne sformułowanymi przyczynami dla których jednostka organizacyjna istnieje.

Cele grupowe - powstają one w wyniku interakcji pomiędzy członkami grupy. Odzwierciedlają „to, co grupa chce zrobić”. W takiej sytuacji liderem jest każdy, kto używa swojego wpływu dla ułatwienia grupie realizacji jej celów. Osiągnięcie w takiej grupie pozycji skutecznego wpływu zależy od wrażliwości jednostki na cele grupy i jej umiejętności doprowadzenia do ich realizacji.

Osobiste cele zwolennika - lider często pomaga swoim zwolennikom w osiągnięciu jego osobistych celów. Na przykład poprzez stworzenie atmosfery ciepła, bezpieczeństwa i akceptacji oraz użycia metod ułatwiających, lider pomaga innym osiągać cele, których ta osoba nie mogłaby osiągnąć sama.

Osobiste cele lidera - Liderzy używają także swojego wpływu w celu zaspakajania swoich własnych potrzeb. Często takie motywy osobiste funkcjonowania na poziomie świadomości i mogą być otwarcie wyrażane, często jednak leżą na poziomie nieświadomości, gdzie lider ich nie dostrzega.