SPOSOBY POSTRZEGANIA SIEBIE

W „The Varietis of Religious Experience”, Wiliam James opisuje dwa podstawowe typy osobowości „zintegrowaną” i „zdystansowaną”. Ludzie reprezentujący pierwszy z wymienionych typów to ci, których nastawienie wobec rzeczywistości społecznej jest prostolinijne i których życie upływa mniej lub bardziej spokojni począwszy od samego dnia urodzenia. „Zdystansowanym” natomiast nie jest łatwo. Ich życie napiętnowane jest ciągłą walką o osiągnięcie poczucia jakiejś stabilizacji. W przeciwieństwie do „zintegrowanych” nie potrafią przyjmować rzeczy takimi jakimi są, godzić się z zastanym światem. Wymienione przez James'a typy osobowości posiadają dokładnie różne poglądy na rzeczywistość. Dla osobowości „zintegrowanej” postrzeganie siebie jako przywódcy to postawa wynikająca z poczucia „bycia w domu” oraz harmonii z otoczeniem. „Zdystansowani” natomiast sposób postrzegania siebie wyprowadzają z poczucia całkowitego, zupełnego wyobcowania i separacji od tego otoczenia.

Poczucie przynależności czy dystansu ma praktyczne znaczenie dla rodzaju wyborów życiowych, jakie menedżerowie i liderzy czynią w swoich karierach. Menedżerowie widzą siebie jako konserwatystów i regulatorów istniejącego porządku społecznego, z którym osobiście się identyfikują i przez który są nagradzani. Poczucie własnej wartości u menedżera jest podbudowane przez odwiecznie istniejące wartości, które urosły do rangi instytucji: on lub ona spełniają się w rolach harmonizujących z ideałami obowiązku i odpowiedzialności. Wiliam James tę właśnie harmonię - ten sposób postrzegania siebie płynący swobodnie z zewnętrznego światła - miał na myśli definiując pojęcie osobowości „zintegrowanej”.

Wśród liderów dominuje drugi typ osobowości. Oznacza to, że liderzy mają tendencję do stwarzania dystansu pomiędzy sobą a swoim środowiskiem. Wykonują oni pracę w zespołach, ale nigdy do nich nie należą. Ich poczucie własnej wartości nie zależy od przynależności, pełnionych ról pracowniczych czy innych społecznych wyznaczników tożsamości (...).

(...) Z uwagi na rozwój cech przywódczych przebadaliśmy dwie linie rozwoju dwu różnych osobowości:

1. Rozwój poprzez socjalizację, który to proces przygotowuje jednostkę do ról wiodących, mających na celu zachować istniejącą równowagę zależności społecznych.

2. Rozwój poprzez kształtowanie własnej niezależności, co z kolei zmusza jednostkę do działalności na rzecz zmian w psychologicznej i społecznej rzeczywistości.

Społeczeństwo wytwarza ludzi o talentach menedżerskich poprzez pierwszą linię rozwoju, liderów natomiast wyłania spośród swoich mas poprzez drugą.

Abraham Zaleznik „Menedżerowie i liderzy: czy są różnice pomiędzy nimi?”, Harvard Business Review - 2/92