WSPÓŁZALEŻNOŚĆ, czyli przyswajanie zachowań niefunkcjonalnych

W pierwotnym znaczeniu termin „współzależność” opisywał osoby atakowane z powodu ich powiązań z ludźmi uzależnionymi (np. od alkoholu). Osoby te były uważane za rozwijające niezdrowe wzorce kopiowane z życia jako reakcja na przebywanie z ludźmi uzależnionymi.

Współczesna definicja „współzależności” opisuje zachowania warunkowe, zaburzenia nerwowe i psychiczne. Aktualnie najwięcej uwagi poświęca się wyrównaniu tego z powodu większej świadomości na temat tego problemu.

Obecnie badania wykazują, że współzależność wynika z życia z osobami uzależnionymi od leków czy alkoholu. Osoby współzależne mogą się wyzwolić, z systemu, w którym istnieją takie reguły.

Wzorce życia rozwijamy dzięki praktyce. Sposoby, w jaki ludzie traktują zarówno siebie jak i innych, jak doznają stresu i wikłają się w sytuacje konfliktowe są bezpośrednim wynikiem pewnych zasad, które przyswajają w trakcie dorastania. Np.: osoby dorastające w idealnej rodzinie, mogą żądać wszystkiego, co ułatwi im normalne dorastanie. Jeśli jednak dziecko jest strofowane za kłamstwo, za niezrobienie czegoś, może zacząć wierzyć, ze każdy błąd nawet najmniejszy staje się przewinieniem. Taka osoba może zacząć mówić:

„Jeśli jedynie byłbym zgrabny (piękny lub dobrze zbudowany) wtedy wszystko byłoby w porządku”. Trudno jest czuć się dobrze z samym sobą, jeśli czyjeś działanie zawiedzie. Próby dostosowania się do dysfunkcjonalnych zachowań rodziny mogą prowadzić do różnego rodzaju wzorcowych zachowań. Te wzorce, które prawdopodobnie są kształcone nieświadomie, mogą być kontynuowane w późniejszym życiu jeśli nawet myślimy, że są współzależne. Ludzie żyjący w rodzinach o złej komunikacji, gdzie nie okazuje się emocji, gdzie osobiste potrzeby stoją na dalszej pozycji, gdzie wszystko jest krytykowane i kształci się nieumiejętność rozpoznawania oczekiwań, mogą mieć duże trudności w okresie dorastania. Mogą nie znać swoich słabych punktów, nieumieć prosić o pomoc, nie potrafią wybaczać sobie samemu za popełnione błędy. Takie osoby mogą się izolować i zaprzeczać samym sobie, wymagać od siebie koncentrowania się na innych.

Ludzie, którzy pochodzą ze środowisk dysfunkcjonalnych dążą do kopiowania złych wzorców, takich jak: przymus, szukanie aprobaty. Cierpią oni z powodu psychicznego wyczerpania, depresji lub nie są w stanie dotrzymać słowa danego innym - dążą do samozagłady.

Tak postępując ludzie współzależni uzależniają się od innych ludzi, substancji, czy zachowań. Takie związki mogą prowadzić do samozakłamania, emocjonalnej depresji, niskiego poczucia własnej wartości czy też do uczucia wstydu.

Problem „poświęcania się dla innych ludzi” w swojej pracy poruszyła Melody Beattic. Wskazała ona dwa typy zachowań współzależnych, którymi są:

1. przymusowa opieka

2. próby kontrolowania innych

Znacznym problemem współzależności jest stosunek do samego siebie i innych, rozpoznawanie swoich własnych uczuć i wyodrębnianie ich, emocje i cykliczność pewnych zachowań.

TYPY ZACHOWAŃ OSÓB WSPÓŁZALEŻNYCH

Trudność z określeniem tego co czują np.: „Czy ja jestem głodny?, samotny?, smutny?, itp.

Trudność ta może wynikać z represji emocjonalnej. Osoby odczuwające zrezygnowanie mogą określić swoje uczucia jako „zamknięte” lub „sparaliżowane”, nie jest to jednak wynik napięcia.

Osoby tak nacechowane lubią myśleć: „Czuję się skrzywdzony, ale jak inni mogą traktować mnie, jeśli wiedzą, jak się czuję i co mogą myśleć znając moje prawdziwe odczucia?”

Obawa przed okazywaniem uczuć, co wywołuje dodatkowe napięcie, strach czy wstyd. Takie osoby nie są zdolne do rozpoznawania swoich uczuć i mówienia o emocjach innym. Mają trudności z regulowaniem emocji - są albo zbyt wylewni, albo byt się kontrolują.

Tak długo jak zamykamy się w sobie, będziemy odpychać inne osoby. Sposób myślenia to: „Chcę być zamknięty do innych, bo boję się, że zostanie skrzywdzony lub odrzucony przez innych”.

Pragnienie serdecznych stosunków, które jednak oznacza ryzyko i przerażenie.

Niezdolność do zaufania innym, trudność w nawiązywaniu przyjaźni lub okazywaniu większej serdeczności.

4. Narzucanie zachowań i przekonań.

Tacy ludzie kierują się mottem „Wszystko albo nic”. Nie są w stanie zmieniać pewnych rzeczy, czy zasad. Obawiają się o to, co inni pomyślą o nich, gdy zaczną zmieniać np.: swoje życie. Maja trudności z równoważeniem doświadczeń i wyrażaniem realiów.

Perfekcjonista czuje przyjemność ze swojego perfekcjonizmu ze swojej dokładności w wykonywaniu zadań. Nie potrafi za to wybaczyć sobie, gdy popełni błąd. Wierzy, że inni również nie wybaczą mu tego.

Nieumiejętność (lub postrzegana nieumiejętność) rozwiązywania problemów, niezadowolenie z przyswajania wzorców, nieumiejętność pokonywania wrodzonych wzorców zachowań. Niezauważanie innych rozwiązań, zachowań czy emocji.

Zawstydzenie z powodu zachowania innych osób.

Wiara w to, że powierzchowność i zachowanie innych przynosi ujmę. Poczucie odpowiedzialności za zachowanie innych i zawstydzenie z ich powodu może prowadzić do następnej cechy, którą jest:

Objawia się to przez próby myślenia za innych, martwieniem się o nich, rozwiązywaniem ich problemów czy próbami wpływania na ich emocje i zachowania. „Czuję się odpowiedzialny, ponieważ ludzie wokół mnie są tak nieodpowiedzialni”.

Prowadzi to do potrzeby kontrolowania.

Osoby takie to dawcy - dają więcej niż otrzymują. Tak martwią się o innych, że zapominają o sobie i swoich problemach, potrzebach i wymaganiach.

Robienie tylko tego, co spotka się z aprobatą innych. Zgadzanie się z innymi, gdy jedna osoba jest przeciwna, robi rzeczy, których inni by nie zrobili, zapoznają się z preferencjami i oczekiwaniami innych.

Niezdecydowanie jako brak doświadczenia w podejmowaniu decyzji, wiary w podjęcie dobrej decyzji, wiary w podjęcie dobrej decyzji lub obawy o podjęcie złej, może być wywołane zbyt intensywnym myśleniem o problemie lub z obawy o podjęcie złej decyzji. Podjęcie decyzji często przekazywane jest innym. Częsta presja otoczenia wywołuje obawę, że dopóki nie podejmą decyzji nie będą akceptowani przez otoczenie.

„Poświęcający się opiekunowie”, którzy maja głęboko zakorzenione obawy w dawaniu bezpieczeństwa. Czekają, aż ktoś poda im pomocną dłoń.

Brak postrzegania własnego życia. Nierealne cele i oczekiwania. Wpływ negatywnie nastawionego otoczenia załamuje wiarę człowieka we własną godność i wartość oraz wywołuje wstyd. Tacy ludzie nigdy nie odnieśli sukcesu, nie poznali swoich umiejętności, nie znają swoich możliwych emocji i zachowań.

Brak świadomości gdzie kończy się własne myślenie a zaczyna myślenie innych. Łatwość wejścia we własną mentalność, emocje i psychikę. Umiejętność tworzenia granic własnych myśli i nieakceptowanie granic myślenia innych. Ignorowanie granic osobowości innych.

Nadmierna opieka, przemęczanie się, przejadanie, ryzykowanie, nadmierne kontrolowanie innych, nadużywanie leków i alkoholu.

Każdy z powyższych problemów czy objawów dowodzi o problemach osób współzależnych. Każdy może być zdolny do rozwiązywania problemu swojej współzależności dzięki swojej świadomości i wprowadzaniu w życie nowych rozwiązań. Może dzięki temu wyraźniej zobaczyć wyniki wzorów pewnych zachowań niefunkcjonalnych dzięki swemu pochodzeniu z rodziny o takich wzorach.