WYMIARY PRZYWÓDZTWA
Badania przywództwa
mają długą i często kłopotliwą historię. Wcześniejsze definicje
opisujące przywództwo były w dużym stopniu oparte o kryteria, dzięki którym
liderzy i ich zachowania mogły być identyfikowane. Takie definiowanie nie
spełniło jednak swojej roli.
Było jednak
kilka definicji, które uniwersalnie identyfikowały wywiązywanie się z
postępowań przywódczych.
Cechy liderów i
definicja opisująca przywództwo są uzależnione od sytuacji. Dlatego też
analizy zachowań przywódczych w wielu okresach koncentrowały się na
sprawdzaniu ich w wielu różnych sytuacjach.
Według Stotgill'a przywództwo można określić jako:
Funkcje w procesie grupowym
Osobowość lub efekt osobowości
Sztukę
Wywieranie wpływu
Formę przekonywania
Zbiór działań i zachowań
Siłę stosunków międzyludzkich
Instrument osiągania celów
Efekt interakcji
Rozróżnianie ról
Wprowadzanie struktury
Każde pojedyncze lub wszystkie znaczenia mogą być stosowane w szczególnych przypadkach.
Przywództwo to określona rola, która prowadzi do osiągnięcia celu, zawiera interakcje oraz wpływy i zwykle wnika w niektóre formy zmieniania struktur lub zachowania grupy, organizacji czy społeczności.
Siła osobowości i nakłaniania, perswazji, są krytykowanymi zmiennymi w efektywności liderów i przywództwa a i ich względny wpływ zależny od czasu i sytuacji.
Inne zmienne wartości przywództwa są skierowane bezpośrednio do zachowań działań w grupowych sytuacjach. Mogą być klasyfikowane jako definicje funkcjonalne lub role przywódcze. Każdy kto osiągnął te funkcje spełnia role przywódcze, bez względu na jego formalny status w grupie.
Funkcjonalne wymiary przywódcze.
Dwa zestawy określane jako krytyczne:
1). zadania funkcji,
które muszą być wykonywane dla racjonalnego wyboru i osiągnięcia celów.
2). podtrzymywanie
funkcji, które łączy się z satysfakcją emocjonalną wymaganą do rozwoju i
utrzymania pozycji grupy, organizacji czy społeczności.
Zadania funkcyjne.
1). Inicjowanie działań
2.
szukanie informacji
-
pytania o dokładność sugestii, prośby o nowe informacje lub fakty
3.
Dostarczanie informacji
-
przekazywania faktu, ilustrowanie problemu na podstawie czyjegoś doświadczenia
4.
Opiniowanie
-
wypowiadanie opinii, okazywanie wiary w czyjeś propozycje - szczególnie gdy
chodzi o jej wartość
5.
Opracowywania informacji
-
przejrzystość informacji dzięki przykładom i rozwijaniu znaczeń, próby
przewidywania realizacji zadań
6.
Koordynowanie
-
przekazywanie relacji pomiędzy różnymi pomysłami i propozycjami
7.
Podsumowanie
- współdziałanie
spokrewnionych pomysłów lub propozycji formułowanie w sposób bardziej
zrozumiały sugestii po tym, jak grupa przedyskutuje je
8.
Kontrolowanie
-
sprawdzanie praktyczności i przydatności pomysłów
-
ocena możliwych rozwiązań
9.
Stosowanie
- przedkładanie
decyzji lub osiągnięć grupy do porównania ze standardami grupy, mierzenie
osiągnięć za cele
10.
Diagnozowanie
- determinowanie
źródeł różnic
- utrzymywanie
obowiązków
1.
Zachowanie
-
okazywanie przyjaźni, sympatii, chwalenia pomysłów innych; akceptacja współdziałania
innych
2.
Dawanie możliwości
- próby
stworzenia możliwości innym członkom na włożenie swojego udziału w grupie
- sugerowanie ograniczeń mówienia do wszystkich tak aby każdy miał szansę być
słyszany
3. Układanie
standardów
- wyróżnianie
wzorców grupy w celu oceny jej decyzji unikania decyzji kolidujących ze
wzorcami grupy
4.
Następstwa
- dążenie
do podejmowania decyzji, nieco pozytywniejsze akceptowania pomysłów innych
5.
Wyrażanie uczuć grupy
-
opisywanie reakcji grupy na pomysłu i rozwiązania
6.
Harmonizowanie
- pośredniczenie
godzenie różnic w punktach widzenia tworzenia kompromisowych rozwiązań
7.
Redukowanie napięcia
-
odsuwanie negatywnych odczuć przez żartowanie lub łagodzenie sporu
Zachowania niefunkcjonalne
Niektórzy uczestnicy w grupach regularnie określają osiągnięcia.
Większość zachowań niefunkcjonalnych to:
1.
Agresja
-
praca dla kariery; krytyka i osądzania innych; okazywanie wrogości w stosunku
do grupy lub niektórych jej pracowników
2.
Blokowanie
-
przeszkadzanie w rozwoju grupy poprzez prztaczanie doświadczeń nie wiążących
się z problemem, zbyt duży nacisk; odrzucanie pomysłów bez ich przemyślenia
3.
Samouznawanie
- używanie
grupy jako osobistych uczuć lub punktów widzenia
-
bark orientacji w grupie
4.
Współzawodnictwo
-
rywalizacja w tworzeniu pomysłów; granie wielu ról
5.
Szukanie sympatii
- próby
namawiania innych do okazywania współczucia pechowcom i osobom z problemami
6.
Szukanie uznania
-
zwracanie na siebie uwagi poprzez głośne i nadmierne mówienie
7.
Specjalna ochrona
-
wprowadzanie lub utrzymywanie propozycji związanych z czyimiś sprawami lub
filozofiami
8.
Przeszkadzanie
- błaznowanie,
dowcipkowanie, naśladowanie, przerywanie pracy grupy
9.
Wycofywanie się
-
działanie obojętne i pasywne, nadmierna formalność, sny na jawie, szczególnie
przeskakiwanie z tematu na temat.
Zachowania funcyjne i niefunkcyjne pojawiają się w układach, gdzie przywództwo znajduje się poza badaniami i może zostać uznane poprzez obserwację grupy, organizacji i społeczności.