Przywódca – architekt przyszłości

Wszystkie stworzenia żyjące w społecznościach potrzebują przywódców; w każdym wilczym stadzie jest przywódca, czy jest to stado dorosłych czy młodych wilków. Gdy ludziom odbierze się ich przywódców, nadal będą ich szukać, szczególnie w czasach kryzysu i gwałtownych zmian. Skala konsekwencji jest również odmienna, od nieszkodliwych po dramatyczne.

Z potrzeby posiadania przywódców wynika jednoznacznie chęć pójścia w ich ślady; ludzie muszą robić albo jedno albo drugie – albo przewodzą, albo są czyimiś zwolennikami.

Przywództwo jest najbardziej potrzebne w czasie niepewności, braku stabilności lub w czasach gwałtownych zmian społeczno-ekonomicznych. W takich sytuacjach ludzie potrzebują jasno wytyczonego kierunku, który połączy wszystkich we wspólnym dążeniu do stanu pożądanego i oczekiwanego, zrealizowania wizji przyszłości lub przybliżenia się do niej w sposób zauważalny.

Potrzeba przywództwa staje się coraz bardziej oczywista w miarę jak próbujemy dostosować się do narastających zmian w społeczeństwie, także w miejscu pracy. Poszukujemy własnego przeznaczenia, celu i sensu działania, przewodnika dla nas samych, naszych rodzin, organizacji i społeczności samorządowych.

Co to jest przywództwo i kto je posiada? Czy można rozwinąć cechy przywódcze, czy przychodzimy z nimi na świat? Jedni mówią, że przywództwa trzeba się nauczyć i zasłużyć na nie, inni, że jest to prezent dany nam z chwilą narodzin. Prawda, jak zwykle, leży gdzieś pomiędzy tymi stwierdzeniami.

Badania nad zjawiskiem przywództwa są niemal tak stare jak Republika Platona, zajmują niezliczone ilości stron w periodykach historycznych, politycznych, psychologicznych I ekonomicznych. Niestety, zbyt wielu teoretyków zarządzania zredukowało je do kilku preskryptywnych zasad, procedur i modeli i nie podjęło niektórych ważnych I ciekawych problemów związanych z tą tematyką: np. co determinuje przywódcę, kto nim zostaje a kto nie? Co dzieje się w wewnętrznym świecie naszych przywódców? Jak wygląda ich psychika?

Wyzwania zmieniającej się gospodarki

 Tempo zmian i żądania dotyczące nowej gospodarki gwałtownie wzrosły. Szybkie zmiany technologiczne zwiększyły również potrzebę poznania lepszych sposobów uczenia się przez jednostki i organizacje tak, by nadążyły one za ciągłym postępem.

                                      Przywództwo jako wyzwanie dla tradycyjnych firm

 Tradycyjne firmy stają w obliczu najróżniejszych trudności kiedy starają się dostosować do zmieniającej się gospodarki oraz przeobrażania się metod prowadzenia działalności gospodarczej i towarzyszących im standardów. Wielkość wielu działających już firm utrudnia im szybkie zmiany. Bardzo często brakuje im elastyczności w sprawnym dotrzymywaniu kroku dynamicznemu otoczeniu. 

Kultura wielu dużych organizacji kładzie szczególny nacisk na stabilność i bezpieczeństwo. Zachęca to do przedkładania postaw „realistycznych” nad „marzycielskie” i może przeciwdziałać próbom zwiększenia elastyczności i różnorodności.

Mówi się, że ten, „kto czyni, jak zawsze czynił otrzymuje, co zawsze otrzymywał”. Jeśli zatem chcemy uzyskać coś nowego powinniśmy popierać zmiany. Trzeba jednak zdać sobie sprawę, że w zmieniającym się świecie działanie w sposób, w jaki zawsze się działało, nie gwarantuje nawet uzyskania tych co zwykle rezultatów. Sukcesu nie osiągną dziś firmy starające się działać za pomocą metod, które były skuteczne 20 lat temu.

Aby przetrwać i skutecznie działać w gwałtownie zmieniającej się globalnej rzeczywistości gospodarczej tradycyjne organizacje muszą nauczyć się wkraczać w różnorodność i sprzyjać innowacjom. Trzeba w tym celu tworzyć i umacniać wizję i przedsiębiorczość w ramach firmy.

                                                     Potrzeba przywództwa

  Przywództwo określa się na ogół jako zdolność do „prowadzenia działalności, zadania lub realizacji czegoś” (jak na przykład dyrygowanie orkiestrą) oraz „doprowadzania do określonego wniosku lub uwarunkowania” (na przykład doprowadzenie do zmiany przekonań). W odniesieniu do firm i organizacji pojęcie „przywództwa przeciwstawia się często pojęciu „kierowania”. Kierowanie definiuje się zwykle jako „zrobienie czegoś poprzez innych”, a przywództwo jako „skłonienie innych by chcieli coś zrobić”. W związku z tym przywództwo jest nieodłącznie powiązane z motywowaniem i wywieraniem wpływu na innych.

„Kierowanie” towarzyszy ogół wzrostowi produktywności, uporządkowanemu i stabilnemu otoczeniu oraz efektywnemu i płynnemu przebiegowi działań.

Angielskie słowa leading oraz leadership wywodzą się od staroangielskiego lithan oznaczającego „podążać”. Lead był czasownikiem kauzatywnym od lithan oznaczającym „spowodować/sprawić by ktoś podążał”. Jakże ciekawe i godne odnotowania jest zatem to, że termin przywództwo nie pochodzi ani od „władzy”, ani od „rozkazu”, ani od „hierarchii”. U podstaw znaczeniowych tego terminu leży słowo mówiące o sprawianiu, by ktoś podążał. (W języku polskim etymologia jest podobna: przywództwo i przywódca pochodzą od wieść/wodzić, czyli sprawiać, by ktoś podążał.)

Według definicji Merriam-Webster’s Dictionary, przywództwo oznacza „wskazywanie drogi, zwłaszcza stając na czele, pociągając innych za sobą”. Dlatego przywództwo wymaga często wyprzedzania innych i wpływania na nich w równej mierze poprzez swoje czyny jak i słowa. Przypomina to na przykład prowadzenie partnera w tańcu.

W najszerszym znaczeniu tego terminu, przywództwo można postrzegać jako zdolność do angażowania innych w proces realizacji celu w ramach większego systemu lub otoczenia. Innymi słowy, przywódca prowadzi lub nakierowuje współpracownika bądź grupę współpracowników na osiągnięcie określonego rezultatu w określonym kontekście organizacyjnym. W związku z tym przywództwo można zdefiniować jako zdolność do „wyrażenia wizji, wpływania na osiąganie wyników przez innych, zachęcania do współpracy w ramach zespołu i dawania przykładu.”

                              Przywódca angażuje innych w realizację celów w ramach systemu

Przywództwo na światowym poziomie

Organizacje światowej klasy opierają swą siłę na fascynującej wizji i wspólnych wartościach łączących wszystkich członków organizacji. W nowej atmosferze globalnie zorientowanych firm światowej klasy przywódcy nie są „szefami” ani „dowódcami” a raczej ludźmi mającymi ciekawą wizję i zdolnymi do zainteresowania tą wizją innych. Można powiedzieć, że są w stanie „kreować rzeczywistość, której częścią chcą zostać ludzie”.

Przywództwo na światowym poziomie opiera się na możliwości wywierania wpływu związanej z kompetencjami, adekwatnością i prawością, obejmuje zarządzanie relacjami oraz wzajemne oddziaływania i komunikację w ramach organizacji, grupy lub systemu społecznego zmierzające do realizacji wizji satysfakcjonującej przyszłości, wymaga skutecznego połączenia wiedzy zawodowej, umiejętności behawioralnych i wartości osobistych, które są dostosowane do kierunku, w jakim zmierza organizacja i wspierają osiąganie jej celów.

 Robert Dilts – Od lat siedemdziesiątych XX wieku znany na całym świecie trener w zakresie umiejętności i zachowań przywódczych oraz konsultant biznesu, twórca i specjalista  procesu „Success Factor Modeling”TM,  autor książek i artykułów na temat sposobów doskonalenia przywództwa, kreatywności, komunikacji i kształtowania zespołu.

Do Polski przyjeżdża na zaproszenie dr Bogusława Federa, 17 grudnia 2004 w Akademii Obrony Narodowej będzie prowadził 1 dniowe Forum „Megatrendy Przywództwa”, na które serdecznie zapraszamy. Zgłoszenia prosimy kierować na adres: ckl@ckl.com.pl

Bogusław Feder – doktor nauk humanistycznych, stypendysta San Francisco State University i George Washington University w ramach East Central European Scholarship Program.

Założyciel Centrum Kreowania Liderów S.A., od 1990r inicjator wprowadzenia na rynek polski wydawnictw z USA (wydane 17 tytułów z tego tematu) i programów szkoleniowych dotyczących przywództwa.