|
|
| przed 1992 |
|
|
ETYKA W BIZNESIE
|
KODEKS ETYCZNY narzędziem rozwoju firmy
Etyka w biznesie (business ethics) - Poważne reagowanie na regulacje prawne, sygnały rynkowe oraz potrzeby społeczne i ekologiczne, a także przewidywanie intencji pracodawcy i trenerów gospodarczych w celu postępowania korzystnego dla społeczeństwa i środowiska. Podstawą etycznego zarządzania biznesem jest prowadzenie firmy w zgodzie z interesem publicznym bez oglądania się na przymus stojący za daną normą moralna. Działanie etyczne, a więc zgodne z moralnością oznacza, że czyny motywowane chęcią własnego zysku a godzące w dobro publiczne nie mogą być w żaden sposób uznane za efektywne. Działanie etyczne wymaga nie tylko dobrych przepisów o odpowiedzialności społecznej firmy, ale także reguł gry ekonomicznej powodujących, że etyka się po prostu opłaca, że działanie nieetyczne może doprowadzić firmę do bankructwa. Etyka wkracza dzisiaj w te obszary, które nie uregulowało prawo. Jej stosowanie na co dzień przejawia się we wrażliwości firmy na różne potrzeby i żądania otoczenia. Na dłuższą metę nie można osiągnąć zysków bez etyki, tak jak nie można stosować etyki bez zarabiania pieniędzy.
Źródło: Tadeusz Sztucki, Encyklopedia marketingu (AWP Placet)
Tyle o etyce słownik. A jak postrzegają sprawy etyki ludzie, którzy budują swe kariery w warunkach dojrzewającej gospodarki rynkowej? Polecam Państwu lekturę poniższych artykułów.
Agnieszka Szkop-Gwiazda Centrum Kreowania Liderów
Będąc niedawno na szkoleniu w Santa Cruz, podczas prezentacji na zajęciach wspomniałam, że zajmuję się zarządzaniem firmą szkoleniową i na co dzień spotykam się z menadżerami, przedstawicielami polskich i zagranicznych przedsiębiorstw, w związku z czym bliskie mi zagadnienia związane z efektywną komunikacją, porozumiewaniem i etyką w biznesie. Spytano mnie wówczas, czy istnieje coś takiego jak "etyka w biznesie"? Inny z moich rozmówców stwierdził, że etyka jest, ale żeby się nią zajmować.
A więc istnieje etyka w biznesie, czy nie? Odpowiedź brzmi : TAK.
Czym zatem jest etyka firm obecnie?
Pytanie to zadałam kilku osobom pełniącym różne role zawodowe i ich głosami chciałabym się z Państwem podzielić.
Można powiedzieć, że ETYKA to:
-Troska o dobro człowieka
-Zasada kierująca postępowaniem ludzi, których łączy praca w tej samej firmie
-Etyka pokazuje podstawy, zachowanie w stosunku do innych ludzi
-Ukazuje, co słuszne, co robić, aby wszyscy wiedzieli, co jest słuszne
-Etyka to gwarancja prawidłowych relacji między stronami wewnątrz i na zewnątrz firmy
To stosowanie takich norm działania, które są rozwijane przez firmę w sensie samodyscypliny i nabierają wiążącej mocy.
Słowo "etyka" wywodzi się z greckiego "ethos" i oznacza "obyczaj". Etyka istnieje w interesie ludzi i nie istniałaby najprawdopodobniej gdyby człowiek żył samotnie, bowiem człowiek jest kreatorem etyki i zarazem jej wykonawcą. Etyki potrzebują wszyscy, którzy pracują z ludźmi, dzięki ludziom i dla ludzi.
Tradycje etyki zawodowej i kodeksów etycznych sięgają jeszcze czasów starożytnych. Pierwsze próby ujęcia w pisemną całość norm obyczajowych należą do greckiego lekarza Hipokratesa (etyka lekarska) oraz do rzymskiego filozofa i prawnika Cycerona (etyka adwokacka). I chociaż zasady etyczne istnieją od wieków, następujące kolejno zmiany kulturowe udowodniły, że kryteria etyczne nie są ustalone raz na zawsze. Ewoluują, rozwijają się i modernizują.
W chwili obecnej konkurujące ze sobą firmy w coraz większym stopniu są podobne pod względem jakości świadczonych usług czy produktów.
Czym zatem różnią się firmy między sobą?
Różnią się kulturą organizacyjną, a w niej właściwie preferowanymi zasadami etycznymi - z tego względu opracowuje się kodeksy etyczne, uczy ludzi etycznego myślenia.
Rezultaty badań dowodzą, że ponad 3/4 wielkich korporacji amerykańskich wbudowuje problematykę etyki w swoje systemy zarządzania. Ponad połowa firm wprowadziła je w ciągu ostatnich 20 lat. Programy etyczne w pełnej postaci składają się z trzech elementów: kodeks, szkolenie, komórka etyczna (której zadaniem jest monitoring postrzegania zasad etyki i ich doskonalenia). Najczęściej wprowadzanym elementem programu są kodeksy etyczne.
Jaka jest funkcja programów etycznych?
Programy etyczne firm pełnią funkcję wewnętrzną i zewnętrzną. Funkcja wewnętrzna polega na pokazaniu wszystkim pracownikom etycznego wymiaru funkcjonowania biznesu oraz jasnego uświadamiania celów firmy. Funkcja zewnętrzna programów etycznych polega na podtrzymywaniu dobrego imienia firmy, jej pozytywnego publicznego wizerunku. Wiąże się to z dobrą reputacją, która stanowi jedno z aktywów i choć może być mierzona w kategoriach ekonomicznych - nie można jej kupić ani sprzedać, można ją jedynie zdobyć postępując etycznie. Dobra reputacja może być silnym atutem, może wzmocnić skuteczność reklamy produktów czy usług danej firmy.
Jakie firmy decydują się na wprowadzenie programu etycznego?
Programy etyczne wprowadzają firmy, które:
-osiągnęły stabilność finansową,
-są zainteresowane długoterminowym zyskiem,
-traktują swoją reputację jako jedno z aktywów,
-są zdecydowane zapobiegać wewnętrznym kradzieżom, korupcji, oszustwom i innym nadużyciom,
-traktują kulturę firmy jako dobrą część dobrego zarządzania.
Dla takich firm programy etyczne:
-stanowią oparcie w nierzadkich sytuacjach konfliktowych tak wewnątrz firmy, jak i na zewnątrz niej,
-dają podstawy wrażliwości etycznej w samodzielnie podejmowanych decyzjach, w samodzielnej interpretacji zasad,
-rozwijają świadomość etyczną pracowników firmy,
-kreują pozytywny wizerunek firmy,
-redukują przypadki wewnętrznych kradzieży, korupcji, oszustw i innych nadużyć,
-redukują konflikty interesów,
-zwiększają zaufanie pracowników, klientów, dostawców i kontrahentów.
Kodeks etyczny jest utrwalonym na piśmie zespołem działań, których przestrzegania firma wymaga od swojego kierownictwa i pracowników. Kodeksy firm zagranicznych, szczególnie amerykańskich i angielskich są w wielu przypadkach ogólnie dostępne, niektóre firmy publikują je i udostępniają osobom z zewnątrz, można do nich dotrzeć także za pośrednictwem INTERNETU.
Duża część firm traktuje kodeksy jako dokumenty wewnętrzne, które mogą być znane jedynie pracownikom; niektóre udostępniają swoje kodeksy tylko kontrahentom.
Opublikowanie kodeksu to ujawnienie standardów firmy, które mogą stać się przedmiotem krytyki. Postronnym obserwatorom mogą one wydać się zbyt wysokie i przez to nierealne lub zbyt niskie i godne nagany. Opublikowanie kodeksu może dać podstawę do porównań deklarowanych zachowań firmy z rzeczywistymi. Jest to wyzwanie dla firmy.
Objętość kodeksów jest zróżnicowana od jednostronicowych dokumentów, a kończąc na obszernych zapisach. Niektóre kodeksy są bardzo ogólne: zawierają filozofię firmy i naczelne wartości. Są też firmy, które mają bardzo szczegółowe kodeksy zawierające operacyjne zasady postępowania personelu z klientami, dostawcami, kontrahentami. Najszersze kodeksy zawierają zarówno zasady ogólne, jak i szczegółowe dyrektywy postępowania.
Nie da się opracować jednego kodeksu dla wszystkich firm, chociaż można wykazać pewne wspólne obszary, które powinien on nominować.
Program etyczny powinien być opracowany specjalnie dla firm, musi uwzględniać okoliczności i potrzeby firmy. Kodeks powinien być napisany w sposób zrozumiały dla wszystkich pracowników firmy. Kodeks firmy powinien być zgodny z jej kulturą.
Przykładem kodeksu niezgodnego z kulturą firmy okazał się kodeks etyczny Xerox Corporation. Firma ta chcąc nagłośnić fakt posiadania przez nią kodeksu etycznego pozwoliła dziennikarzom na uczestniczenie w procesie sprzedaży jej projektów, spodziewając się gloryfikującego artykułu. Tymczasem dziennikarz ujawnił, że pracownicy Xerox zachęcali swoich klientów do kupowania urządzeń większych, niż były naprawdę potrzebne i droższych niż te, na które mogli sobie pozwolić. Klienci podejmowali niekorzystne dla siebie decyzje ufając, że przedstawiciele firmy chlubiącej się kodeksem mają zawsze na względzie dobro klienta. Firma Xerox obok nowego kodeksu posiadała utrwaloną kulturę, w której mieściły się finansowy system motywujący skłaniający sprzedawców do osiągania jak najwyższej sprzedaży. Troska o klienta podkreślana w kodeksie przegrała z dążeniem do maksymalizacji zysku. Przypadek firmy Xerox pokazuje, że sam kodeks nie może zmieniać funkcjonowania firmy.
Centrum Kreowania Liderów od początku istnienia kieruje się w swych działaniach współcześnie obowiązującymi zasadami etycznymi. Nasz kodeks prezentuje wartości, które uważamy za szczególnie cenne i które zobowiązaliśmy się aktywnie propagować śród naszych pracowników i innych osób związanych z Centrum.
Wprowadzenie kodeksu etycznego CKL to kilkumiesięczna praca całego zespołu. Rozpoczęta z inicjatywy naszego szefa, świadomego potrzeby posiadania takiego kodeksu i gotowego w pierwszym rzędzie podporządkować się przyjętym normom. Konstruowanie kodeksu w CKL to otwarty proces prowadzony w jawny sposób po konsultacji z personelem.
W pierwszej fazie budowania kodeksu menadżerowie opracowali szkielet, konspekt i ogólne założenia kodeksu, nad którym następnie pracował cały zespół podczas szkolenia.
W kolejnej fazie do współpracy zaprosiliśmy specjalistę w zakresie wprowadzania programów etycznych - jako doświadczony, zewnętrzny obserwator mógł łatwiej dostrzec i zakwestionować pewne rutynowe zachowania, przyzwyczajenia.
W czasie wprowadzania kodeksu etycznego bardzo ważną rolę, odgrywa postawa szefa, jako stanowisko i zaangażowanie. Byłam świadkiem sytuacji, kiedy podczas spotkania z menadżerem szef wydał polecenie, aby w bieżącym tygodniu zorganizować spotkania z szefem poświęcone dyskusji nad wprowadzeniem kodeksu. Kiedy jeden z moich kolegów próbował oponować i przesunąć termin, argumentując to ważnością bieżących spraw, szef odpowiedział: "Nie ma ważniejszej sprawy, niż ten kodeks".
Kodeks został wydrukowany, odbyła się uroczystość, w trakcie której wszyscy pracownicy zobowiązali się do przestrzegania wszystkich zasad zawartych w kodeksie. Każdy nowy pracownik rozpoczyna pracę od zapoznania się z tym dokumentem i deklaracji przestrzegania go. Z kodeksem zostali zapoznani klienci, kontrahenci, dostawcy.
Wywiązując się z obietnicy propagowania norm etycznych, chciałabym się podzielić myślą:
Szacunek dla etyki w biznesie i zarządzaniu jeszcze nikomu nie zaszkodził, zaś niektórym menadżerom pozwolił usprawnić prace i osiągnąć sukces - czego i Państwu życzę.
|
|
|
