Liderzy i menedżerowie

Rozważania nasze rozpoczniemy od próby rozgraniczenia dwóch pojęć, które w literaturze poświęconej problematyce zarządzania są używane jako pojęcia bliskoznaczne, lub stosowane zamiennie. Chodzi tutaj o pojęcia: menedżer i lider. Oba odnoszą się do ludzi posiadających władzę, wpływających na losy swego zakładu pracy i zatrudnionych tam pracowników. Zajmują oni jednak nie tylko różne pozycje w strukturze hierarchii zawodowej, ale mają także różne ..uprawnienia" do wydawania poleceń i odmienne role do odegrania.

Ze stanowiskiem menedżera wiążą się takie funkcje, jak: planowanie całokształtu działalności instytucji, wytyczanie celów, zapewnianie środków prowadzących do ich realizacji.

Menedżer dysponuje przede wszystkim władzą formalną, związaną z zajmowaną pozycją i dysponowaniem środkami finansowymi. Władzę realizuje wydając zakazy i polecenia oraz podejmując decyzje.

Funkcja lidera oznacza natomiast bezpośrednie kierowanie zespołem pracowników i sprawowanie kontroli.

Obie te funkcje różni szerokość perspektywy z jakiej ujmują działanie przedsiębiorstwa.

Menedżer dysponuje szerszą perspektywą działalności swojej instytucji, widzi ją w skali makro. Odpowiada za planowanie kierunków rozwoju, finanse, globalne efekty działalności. Kierowanie zespołem pracowniczym stanowi tylko jedno z zadań menedżera. Nie musi on kontaktować się z bezpośrednimi wykonawcami zadań.

Lider natomiast koniecznie musi kontaktować się z pracownikami. To on czuwa aby polecenia były zrozumiane i właściwie wykonane. W swej pracy napotyka na szereg problemów dotyczących zagadnień szczegółowych i automatycznie niejako, uczy się widzieć przedsiębiorstwo w skali mikro.

Jak wynika z tego porównania, zadania realizowane przez menedżera i lidera są różne, wymagają różnych kwalifikacji i predyspozycji. Zadania menedżera wymagają od wykonawcy umiejętności uogólnienia, syntezy, dalekosiężnego planowania. Nie narzucają natomiast konieczności dobrego kontaktu z pracownikami.

Zadania lidera, umiejętność nawiązania kontaktu z pracownikami stawiają na pierwszym miejscu. Zdolność radzenia sobie ze szczegółem, czynią ważniejszą od umiejętności syntezy.

Aby postawić kropkę na J" należy stwierdzić, że role menedżera i lidera nie są zamienne. Dobry menedżer może nie sprostać obowiązkom lidera. Dobry lider może okazać się fatalnym menedżerem. Na gruncie polskim role menedżera i lidera porównać można do roli dyrektora przedsiębiorstwa i kierownika w tym przedsiębiorstwie. Oba te pojęcia są jednak obciążone stereotypem biurokratycznego, sztywnego funkcjonowania. Aby więc podkreślić, że w prezentowanym opracowaniu chodzi o inny model sprawowania tych funkcji proponuję, aby pozostać przy nazwach lider i menedżer.

Pod pojęciem lidera rozumieć będziemy kogoś kto jest w stanie wywołać dobrowolne podporządkowanie się podwładnych wydawanym poleceniom. Jego funkcja to kształtowanie preferencji podwładnych. a nie egzekwowanie realizacji polecenia z tytułu posiadanej władzy. Wydanie poleceń z pozycji władzy związanej z zajmowaną funkcją (typowe dla funkcjonowania menedżera) może co najwyżej spowodować, że podwładni podporządkują swoje preferencje, ale ich nie zmienią. Tymczasem w wypadku lidera podwładni zmieniają swoje preferencje i chcą podporządkować się stawianym wymaganiom. Oznacza to, że umiejętność wywoływania u podwładnych chęci do naśladowania jest najważniejszą cechą lidera. Jest to umiejętność wywarcia nacisku odmiennego w swym charakterze od nacisku jakim jest wydanie polecenia.

Podsumowując różnice między obiema funkcjami można przewidzieć, że menedżer może nakazać i polecić wykonanie określonej pracy, natomiast lider potrafi do jej wykonania przekonać. 

powrót