TWÓJ ROZWÓJ JAKO SZEFA I OSOBY - fragment

Rozdział VI

ZADANIA WSPIERAJĄCE AUTOKREACJĘ

Zadania kolejnych faz życia

Rozwój dorosłych jest - jak była już o tym mowa—w lwiej mierze efektem ubocznym ich codziennej praktyki życiowej: pracy, wychowywania dzieci, sposobu spędzania wolnego czasu. Jednak wartość osobotwórcza praktyki może się wydatnie zwiększyć, jeśli będziemy w niej dostrzegać nie tylko zadania czysto rzeczowe, lecz także rozwojowe. Havighurst (1970) definiuje je jako takie zadania wyrastające przed jednostką w danym okresie życia, których pomyślne wykonanie przyczynia się do poczucia szczęścia i do powodzenia w rozwiązywaniu dalszych zadań.

Zadania rozwojowe wynikają zarówno z dojrzewania organizmu, jak i z wymagań stawianych nam przez otoczenie. Mogą być także stawiane przez samą zainteresowaną jednostkę w związku z jej osobistymi aspiracjami i planami. Istnieją tedy zadania rozwojowe powszechne, grupowe (jak np. uzyskanie wyższego wykształcenia, z reguły wymagane przez wykształconych rodziców od dzieci), a także indywidualne. Te ostatnie zasługują na uwagę jako szczególna sfera wolności i autokreacji. Indywidualne zadania rozwojowe pozwalają nam przekraczać zaczarowany krąg biologicznych oraz społecznych uwarunkowań rozwoju. Dzięki nim od pewnego momentu także i sama jednostka zaczyna świadomie uczestniczyć we własnej ewolucji.

Havighurst przyczynił się do tego, że pewne typowe zdarzenia w życiu dorosłych, jak zakładanie rodziny, wychowywanie dzieci, przechodzenie na emeryturę, zaczęto rozpatrywać z punktu widzenia wymaganych przez nie zmian podmiotowych i nie tylko łączyć z pojęciem rozwoju, lecz wręcz nazywać zadaniami rozwojowymi. Oto zestawienie typowych zadań rozwojowych, wyrastających przed osobami dorosłymi w różnych przedziałach wieku, wyróżnione przez Havig-hursta i innych autorów:

I. Zadania rozwojowe wczesnej dorosłości (18-35 rok życia):

1. Zakończenie nauki szkolnej i przygotowanie się do zawodu.

2. Sformułowanie wizji własnej przyszłości.

3. Podjęcie pracy zawodowej.

4. Rozwój gotowości do intymnych stosunków emocjonalnych i miłości.

5. Znalezienie stałego partnera i założenie rodziny.

6. Prowadzenie domu.

7. Wychowywanie dzieci.

8. Podjęcie obowiązków społecznych i obywatelskich.

9. Wypracowanie własnej filozofii życia.

II. Zadania rozwojowe wieku średniego (35-60 rok życia):

1. Podjęcie większej niż dotąd odpowiedzialności społecznej.

2. Rozwiązanie dylematu: praca dla przyszłości lub stagnacja.

3. Nadanie własnemu życiu większej pełni i dopomożenie w tym współmałżonkowi.

4. Rozwój zawodowy, kierowanie karierą.

5. Osiągnięcie zamierzonego standardu życia.

6. Wspomaganie rozwoju i startu życiowego dorastających dzieci.

7. Opieka nad starzejącymi się rodzicami.

8. Pogodzenie się z oznakami nadchodzącej starości.

Oprócz wymienionych zadań typowych przed dorosłymi wyrasta też wiele zadań rozwojowych o charakterze indywidualnym, zależnym od jednostkowych losów, potrzeb i wrażliwości. Nie każdy podejmuje te zadania, nawet gdy leżą one w jego dobrze pojętym interesie i interesie bliźnich. 

powrót